
البرز در بحران فقر شناختی؛ وقتی “کبابخانهها” بر “کتابخانهها” سایه میاندازند
مرتضی دهقان آزاد/تحلیلگر رسانه
– استان البرز با وجود داشتن ده ها کتابخانهٔ عمومی و نهادی و مشارکتی، همچنان در شاخص سرانهٔ کتابخانه و نرخ مطالعه و کتابخوانی “زیر خط فقر فرهنگی” قرار دارد.
شکاف عمیقی که نشان از یک بحران ساختاری در توزیع امکانات فرهنگی دارد؛ چون، در شهری که تعداد “کبابخانهها” و مراکز مصرف سطحی آن، به شکلی نگران کننده از تعداد ‘کتابخانهها” پیشی گرفته است.
بدیهی است که برای عبور از این وضعیت، صرف نگاه دولتی کافی نیست؛ چرا که بستر سازی بنیادین در این عرصه نیازمند یک “پلان مشارکت عمومی” است که در آن، فرآیند نرم افزاری و سخت افزاری تجهیز و تخصیص اعتبارات و امکانات، با اولویت مدارس، دانشگاهها، مساجد و محلات در در دستور کار متولیان امر قرار بگیرد.
در این راستا نباید از ورود و حمایت های مادی و معنوی سرمایه گذاران، تشکل های مردمی، خیرین نیکو نهاد و فعالانِ و نخبگان شاخص حوزهٔ کتاب، غافل شد؛ چرا که رفع فقر و توزیع عادلانهٔ سرانه های کتابخانه ای و نرخ کتابخوانی در این پهنه نه تنها یک ضرورت فرهنگی، بلکه یک “وظیفهٔ اجتماعی” و “عمل خیر خواهانه” است.
این در شرایطی است که مسئولان این حوزه مکلفند تا با الگو قرار دادن قائد شهید امت، به عنوان کتابخوان ترین شخصیت ایرانی، اسلامی و تبعیت و ترویج از این برجستگی فوق العاده، یقین بدانند که فرآیند توسعهٔ فرهنگی البرز، مستلزم گذار از “کمیت صوری کتابخانه” به سمت “کیفیت دسترسی به دانش” است.
به بیانی دیگر، اگر قرار است عادات ذهنی نسلهای آینده شکل عمیق و منطقی در این حوزه بگیرد، باید گام ها را از سطح خانواده ها فراتر گذاشت؛ چون، مدرسه، دومین و حیاتی ترین کانون “خون بهای فرهنگی” جامعه است. این در حالیست که امروزه دانشآموزان با فراگیر شدن مدارس مجازی، در تلهٔ یک “مطالعهٔ خنثی و ناخواسته” گرفتار شدهاند؛ آنها بی آن که بدانند با عادات غلط و روزمره در دریایی از پیامکها، شبکههای اجتماعی، نشریات زرد و گاه اجبار به مطالعات فصلی نظیر کنکور غرق شده اند و ناخواسته در کشاکش جهانی شدن و تغییرات زیست اجتماعی، فرهنگی و به ویژه غفلت متولیان فرهنگ و تعلیم و تربیت؛ فرآیند “مطالعهٔ عمیق” را با “مصرف محتوا” اشتباه گرفتهاند.
بنابراین، وظیفهٔ اصلی نظام آموزشی و مسئوولان فرهنگی کشور و استان، تبدیل کردن این فرم از “مطالعات سطحی” و گذرا به “خوانش حرفهای” در حوزههای علمی، ادبی و هنری است.
کوتاه کلام اینکه، برنامه ریزان آموزشی می بایست با بازطراحی شیوه های نوین و بازنگری و بازنویسی جذاب و به روز رسانی شده در متون و بطون کتاب های درسی و به کارگیری معلمان خلاق و مهارت دیده و نیز تخصیص ساعات مطالعه و زنگ های کتابخوانی، دانشآموزان، این آینده سازان عرصهٔ “دانایی” و “توانایی” را از “مصرف کنندهٔ محتواهای دیجیتال” به “خوانندگان آثار جدی” و به تبع آن، نویسندگان، مؤلفان و تولید کنندگان کتاب در افق آیندهٔ کشور تبدیل کنند.؛ چرا که اگر این کار ریشه ای را از مدرسه ها شروع نکنیم، هر گونه تلاش برای ترویج و تعمیق نهضت کتابخوانی، تلاش بی ثمری است که در برابر توفان تهاجم رسانههای دیداری و سطحی سازی ذهنی، شکست خواهد خورد.
انتهای پیام/




