رویداد کرج – مرتضی دهقان آزاد/تحلیلگر رسانه – بازخوانی تجربیات تلخ دو جنگ تحمیلی، مدتی است که زنگ خطر هشدار را برای کلان تصمیم سازان حکمرانی شهری کرج به صدا در آورده تا یقین حاصل کنند، وجود ساختارهای متمرکز و متراکم در ساحات جفرافیایی شهر کرج، در برابر ضربات ناگهانی و بحران هایی از قبیل جنگ و سیل و زلزله، به سرعت دچار اضمحلال می شوند و اثرات آنها “دومینووار” تمام زیر ساخت های حیاتی شهر را درگیر میکند.
بر این اساس، توجه به اصل مهم “تمرکز زدایی،” تکلیفی دو فوریتی است که باید در قالب یک “پیشاضرورت”، در دوران “پساجنگ” در دستور کار تمامی ادرات استان و بویژه اهالی شورای شهر هفتم قرار بگیرد؛ چرا که عبرت واره های اخیر نشان داد که این اصل، دیگر یک شعار مدیریتی صرف نیست، بلکه تنها راه نجات شهر از ورطهٔ فلج و فروپاشی “آنی” در بحرانهای “آتی” است و بر همین اساس، توجه تام به این اصول مغفول به شدت نیازمند یک بازنگری بنیادین است.
کرج، این کلانشهر رکورد شکن در مهاجر پذیری، سال هاست که با سیاستگذاری های غلط تصمیم گیران سیاست زدهٔ ناکارآمد و غالبا غیر بومی و فاقد شناخت و اشراف بر مدیریت بوم محور، با ترجیح “توسعهٔ جمعیتی” بر “توسعهٔ سرزمینی”، در یک “تلهٔ ساختاری” سهمگین گرفتار آمده و این باغشهر به رؤیا پیوسته را با کلان معضلاتی برآمده از دل توسعهٔ ناموزون و نامتقارن مواجه ساخته است.
همین امر، کلانشهری یکشبه استان شده را در حصار متراکم نیروگاه ها، زندان ها، شهرک های صنعتی، اماکن و سکونت گاههای متمرکز نهادهای امنیتی، نظامی، انتظامی، ادارات و سازمان های متعدد دولتی و خیل انبوه بافتهای فرسوده و حاشیه نشینی های روزافزون، به کلافی سر در گم و جغرافیایی پر مخاطره و چالش خیز تبدیل کرده است.
بدیهی است که اینک، کلانشهر کرج با این حجم از تراکم و تمرکز غیر معقول در پهنهٔ پازلی پیوستاری با پیامدهای خسارت خیزی روبرو باشد که همین موضوع، به دلسوزان آتیه نگر یادآور می شود که این شهر، بیش از هر زمانی به “بازتوزیع” هوشمندانهٔ زیر ساخت های حیاتی و “پراکنش” امکانات، منابع و مراکز قدرت و خدمات نیازمند است؛ چرا که ثابت شد با تکیه بر شعار تمرکززدایی صوری و نادیده انگاری پیچیدگی های ژئوپلتیک کرج، در بحران های اخیر، چه میزان از آسیب های جبران ناپذیر بر شانه های شهر و شهروندان تحمیل گردید.
با این نگاه، اگر تصمیم گیران حکمرانی شهری کرج، به ویژه اعضای هفتمین شورای اسلامی شهر که عنقریب بر روی کار خواهند آمد، کماکان بر کهن پارادایم های متمرکز و ناکارآی پیشین پافشاری کنند، بی گمان، این شهر در برابر تهدید انواع شوک های اجتماعی، امنیتی و بروز بحران های محاطی، محیطی محتمل، بسیار آسیب پذیرتر از امروز خواهد بود.
با این وجود، نباید فراموش کرد که تنها راهکار عملیاتی برای خروج این شهر از دامچالهٔ بحران و بن بست ها، بازگشت سریع قطار حکمرانی شهری به ریل تمرکز زدایی و بازطراحی ساحت شهر با پیاده سازی مدل “حکمرانی چند مرکزی” با مشارکت استانداری است.
دیگر نباید اجازه داد منابع، امکانات، خدمات، امنیت و در یک کلام مجموعهٔ زیر ساخت ها و تصمیمات راهبردی شهر، با تکرار اشتباهات گذشته، در یک نقطه انباشته شوند، بلکه علم و عقلانیت اقتضا می کند که مسئولان ذیربط، ضمن ایجاد مراکز متکثر تحت نظارت “مدیریت محله محور”، فرآیند بازتوزیع ظرفیتها و پراکنده سازی ایمن امکانات و الزامات حیاتی شهر در نقاط مختلف را در اولویت هر اقدام و تصمیمی قرار دهند.
اقدام و تصمیمی که نباید با سیاستگذاری های سوء و رویکردهای متضاد، تمرکز زدایی را به “تمرکززایی”، منتهی نماید تا باز هم با وقوع کوچکترین بحرانی در یک نقطه، کل جغرافیای شهر دچار فروپاشی زیر ساختی شود.
بر این اساس، شورای شهر هفتم، بنوعی بیش از دیگر دستگاهها وظیفه دارد که در مشارکت و هم افزایی با سایر تصمیم سازان شهر و استان، بر سازوکارهای مدل مدیریت “تابآور تمرکز نماید و هر محله را به گونه ای بازتجهیز و بازآفرینی کند که آن محله؛ به عنوان کوچک ترین واحد مدیریتی، به تنهایی توانایی مقابله با بحران ها را در عین انجام تکالیف ذاتی محوله داشته باشد.
نباید فراموش کرد که فقط با تحقق اصل تمرکززدایی در تصمیمات، پروژه ها و اقدامات عمرانی ست که حکمرانی شهری قادر خواهد بود کلانشهر کرج را از یک “تودهٔ متمرکز آسیب پذیر”، به یک “شبکهٔ هوشمند و ایمن” تبدیل نماید، اما به شرطی که از وجود _”مراکز متمرکز حساس”_ در شهر غافل نشد.
موضوعی که به تصمیم سازان، یادآوری میکند که کرج، به لحاظ شرایط استراتژیک، یک شهر معمولی نیست و لذا، مدیریت هوشمند آن باید، با برنامه ریزی، دقت و حساسیتی دو چندان، با پیوست “امنیت محور” بازترسیم شود.
انتهای پیام/
