چرا ایران برای پاکستان مهم شده است؟

رویداد کرج، احمدرضا طاهری استاد دانشگاه و مدیر انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا شعبه سیستان و بلوچستان در پاسخ به این پرسش که آیا روابط هند با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و اسرائیل، باعث شده است که پاکستان به اهمیت همکاری با ایران برای موازنه‌سازی در برابر نفوذ منطقه‌ای هند پی ببرد، در یادداشتی اظهار کرد: هند در سال‌های اخیر کوشیده است جایگاه خود را در ترتیبات سیاسی، امنیتی و اقتصادی غرب آسیا تقویت کند تا از تحولات در این منطقه عقب نماند.

این رویکرد را نباید در چارچوب تقابل با ایران تفسیر کرد. از همین رو، ایران نیز نمی‌تواند به‌عنوان عامل اصلی موازنه پاکستان در برابر هند تلقی شود. سیاست‌گذاران پاکستانی به‌خوبی از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های روابط با ایران آگاه‌اند و مناسبات دو کشور را بر پایه ای از منافع مشترک و نسبتاً مشخص تنظیم کرده‌اند، به عنوان نمونه، بندر چابهار برای پاکستان دارای اهمیت ژئوپلیتیکی و امنیتی است.

مشارکت هند در توسعه این بندر، از نگاه پاکستان، می‌تواند بر موازنه ژئوپلیتیکی میان چابهار و گوادر اثر بگذارد و زمینه افزایش نفوذ هند در پیرامون پاکستان را فراهم سازد.

یکی از عوامل مؤثر در احتیاط هند نسبت به تسریع توسعه بندر چابهار، نگرانی از واکنش‌ها یا اقدامات احتمالی پاکستان در قبال این پروژه است. با وجود اطمینان‌بخشی‌های ایران درباره امنیت و تداوم اجرای طرح، هند همچنان رویکردی محتاطانه اتخاذ کرده است.

البته کندی پیشرفت این پروژه را نباید صرفاً ناشی از ملاحظات امنیتی پاکستان دانست؛ تحریم‌های آمریکا علیه ایران و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی نیز در این روند نقش مهمی ایفا کرده‌اند.

بنابراین، اگرچه ایران برای پاکستان همسایه‌ای مهم و دارای جایگاهی ویژه است، اما نقش آن در موازنه راهبردی با هند، نقشی مکمل  و نه تعیین‌کننده است.

از دیدگاه نخبگان سیاسی و امنیتی پاکستان، اولویت در روابط با ایران، حفظ امنیت مرزهای مشترک، مدیریت تهدیدهای ناشی از افراط گرایی مذهبی و تروریسم قومی، و جلوگیری از تبدیل ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی ایران، به‌ویژه بندر چابهار، به بستری برای گسترش نفوذ هند در پیرامون پاکستان است.

در واقع، استراتژی اصلی پاکستان برای ایجاد موازنه در برابر هند همچنان بر حفظ و تقویت روابط با چین و آمریکا استوار است.

انتهای پیام/