توسعهای که در تاریکی گم میشود
رویداد کرج-داوود دهقانی محمودآباد، توسعه شهری مفهومی چندبعدی است که نمیتوان آن را تنها در ساخت بزرگراهها، پلها و زیرگذرها خلاصه کرد. هرگاه سخن از توسعه به میان میآید، باید همه اجزای یک شهر به صورت هماهنگ و متوازن رشد کنند؛ زیرا توسعهای که تنها بر یک بخش متمرکز باشد، نهتنها کیفیت زندگی را ارتقا نمیدهد، بلکه در بلندمدت خود به منشأ مشکلات جدید تبدیل خواهد شد.
برای درک بهتر این موضوع میتوان به یک مثال ساده اشاره کرد. تصور کنید فردی برای رسیدن به تناسب اندام به باشگاه بدنسازی میرود، اما تمام تمرینات خود را فقط بر روی عضلات یک بخش از بدن متمرکز میکند و سایر قسمتها را نادیده میگیرد.
نتیجه چنین رویکردی از همان ابتدا مشخص است؛ بدنی نامتوازن و نامتناسب که نه از نظر زیبایی و نه از نظر کارایی، وضعیت مطلوبی نخواهد داشت.
توسعه شهری نیز دقیقا از همین منطق پیروی میکند. اگر تمام توجه مدیران شهری صرف احداث خیابان، پل، زیرگذر و روگذر شود، اما به مؤلفههایی مانند روشنایی معابر، فضای سبز، امکانات تفریحی، امنیت، حملونقل عمومی و کیفیت محیط شهری بیتوجهی شود، حاصل کار شهری خواهد بود که از نظر ظاهری توسعه یافته، اما از منظر کیفیت زندگی با کاستیهای جدی روبهرو است.
امروزه شهرسازی بر پایه اصول علمی و استانداردهای مشخص انجام میشود. دانش شهرسازی سالهاست که ثابت کرده است یک شهر موفق تنها با آسفالت، بتن و پروژههای عمرانی تعریف نمیشود، بلکه امنیت، آسایش و آرامش شهروندان نیز از شاخصهای اصلی توسعه محسوب میشوند.
در کلانشهرها، روشنایی مناسب معابر نه یک اقدام تزئینی، بلکه بخشی از زیرساختهای اساسی شهر است که نقش مستقیمی در کاهش تصادفات، افزایش امنیت عابران پیاده و ارتقای احساس آرامش شهروندان دارد.
کرج در دو دهه اخیر از نظر توسعه شبکه معابر، پیشرفت قابل توجهی داشته است. این شهر که در نیمه دوم دهه هفتاد هنوز با کمبود راههای ارتباطی مناسب دست و پنجه نرم میکرد، امروز با احداث دهها پل، زیرگذر و روگذر توانسته بخشی از گرههای ترافیکی خود را برطرف کند.
بیتردید این اقدامات حاصل سرمایهگذاریهای گسترده شهرداری و شورای اسلامی شهر بوده و نمیتوان نقش این پروژهها را در روانتر شدن تردد خودروها نادیده گرفت.
اما درست در همین نقطه، پرسشی جدی مطرح میشود؛ آیا توسعه تنها به عبور آسان خودروها محدود میشود؟ آیا شهروندی که شب هنگام از پیادهروهای کنار این پروژهها عبور میکند نیز همان اندازه که راننده خودرو از این طرحها بهره میبرد، احساس امنیت و آسایش دارد؟
نگاهی به برخی از معابر کرج نشان میدهد پاسخ این پرسش چندان امیدوارکننده نیست.
به عنوان نمونه، در مسیر پل شهیدان آجرلو، از محدوده ورودی بلوار علامه جعفری تا زیرگذر طالقانی، کمبود روشنایی به وضوح قابل مشاهده است.
در ساعات شب، این مسیر به فضایی تاریک و وهمآلود تبدیل میشود که نه تنها برای عابران پیاده احساس امنیت ایجاد نمیکند، بلکه حتی برای رانندگان نیز به دلیل کاهش دید، مخاطرهآمیز است.
این در حالی است که چنین مسیرهایی به دلیل حجم بالای تردد، باید از استانداردترین سیستمهای روشنایی برخوردار باشند.
نمونه دیگر، بلوار سربازان گمنام است؛ مسیری که از خیابان اصلی گوهردشت به سمت حصارک امتداد دارد. در بخش کنارگذر و پیادهراههای ابتدایی این بلوار، روشنایی به حدی ضعیف است که در برخی نقاط، تاریکی مطلق بر فضای پیادهرو حاکم است. این وضعیت تا محدوده بیمارستان کوثر و بلوار خوارزمی نیز ادامه پیدا میکند و شبها عبور از این مسیرها را برای شهروندان دشوار و نگرانکننده میسازد.
بیتردید کمبود روشنایی تنها یک نقص فنی ساده نیست. تاریکی معابر میتواند زمینهساز افزایش حوادث رانندگی، کاهش امنیت اجتماعی، احساس ناامنی شهروندان و حتی کاهش استفاده از فضاهای عمومی در ساعات شب شود.
شهری که شهروندانش از تردد در بخشی از خیابانهای آن پس از غروب آفتاب احساس نگرانی میکنند، هنوز تا رسیدن به توسعه متوازن فاصله دارد.
در این میان، پرسش مهم دیگری نیز مطرح میشود؛ مسئول تأمین و نگهداری روشنایی معابر شهری چه نهادی است؟ آیا میان شهرداری، شرکت توزیع نیروی برق و سایر دستگاههای مسئول هماهنگی لازم وجود دارد؟ اگر مسئولیت مشخص است، چرا این نقاط تاریک همچنان بدون چاره باقی ماندهاند؟ آیا مدیران و مسئولانی که هر روز از این مسیرها عبور میکنند، این کمبود آشکار را نمیبینند یا آن را در اولویت نمیدانند؟
واقعیت این است که توسعه شهری زمانی معنا پیدا میکند که همه اجزای آن در کنار یکدیگر دیده شوند.
همانگونه که پل، خیابان و زیرگذر برای تسهیل تردد ضروری هستند، روشنایی مناسب نیز بخشی جداییناپذیر از همان پروژههاست.
پروژهای که با صرف هزینههای هنگفت اجرا میشود اما در شب به دلیل ضعف نورپردازی، امنیت و آسایش شهروندان را تأمین نمیکند، هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است.
کرج برای آنکه عنوان یک کلانشهر توسعهیافته را به معنای واقعی کلمه یدک بکشد، نیازمند توجه به همین جزئیات به ظاهر کوچک اما بسیار اثرگذار است؛ جزئیاتی که در نهایت کیفیت زندگی شهروندان را تعیین میکنند. توسعه زمانی کامل خواهد بود که شهر، هم در روز و هم در شب، برای همه شهروندان ایمن، روشن و قابل استفاده باشد.
انتهای پیام/
